Вярхоўны Суд
Рэспублікі Беларусь

Iнтэрнэт-партал судоў агульнай юрысдыкцыі Рэспублікі Беларусь

+375 (17) 226-12-06

+375 (17) 327-12-25

г. Мінск, вул. Леніна, 28

г. Мінск, вул. Валадарскага, 8

Расклад пасяджэнняў

Адбыўся міжнародны семінар па пытаннях апеляцыі ў грамадзянскім працэсе

1 лістапада 2018  605

Вярхоўны Суд працягвае развіваць супрацоўніцтва з Германскім фондам міжнароднага прававога супрацоўніцтва (IRZ).

30 кастрычніка 2018 года Германскім фондам міжнароднага прававога супрацоўніцтва (IRZ) сумесна з Вярхоўным Судом Рэспублікі Беларусь праведзены міжнародны семінар, прысвечаны пытанням апеляцыі ў грамадзянскім працэсе.

На семінары выступілі Старшыня Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Валянцін Алегавіч Сукала, намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Андрэй Аляксандравіч Забара, суддзя Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Ганна Міхайлаўна Сакалоўская, намеснік старшыні Мінскага гарадскога суда Сяргей Вячаслававіч Нікалаеў, намеснік старшыні Магілёўскага абласнога суда Аляксандр Пятровіч Раманаў, прафесар кафедры грамадзянскага працэсу і працоўнага права Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта Іван Мікалаевіч Калядка, а таксама прадстаўнікі Германскага фонда – старшыня Вышэйшага зямельнага суда г. Ольдэнбурга ў адстаўцы Д-р Герхард Кірхер, старшыня Зямельнага суда г. Аўрыха ў адстаўцы Ханс-Ота Бартэльс.

На семінары прысутнічалі суддзі судовай калегіі па грамадзянскіх справах Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, намеснікі старшынь абласных судоў, суддзі Мінскага гарадскога суда, раённых судоў г. Мінска.

Вітаючы ад імя беларускіх суддзяў удзельнікаў семінара, Старшыня Вярхоўнага Суда Валянцін Алегавіч Сукала падкрэсліў важнасць вынесенай на абмеркаванне тэмы і неабходнасць вывучэння як беларускага, так і германскага вопыту. Ён акцэнтаваў увагу, што ўведзены ў грамадзянскі працэс інстытут апеляцыі дазволіў скараціць колькасць адмен судовых рашэнняў. Пераход да апеляцыйнага судаводства адбыўся без стварэння спецыялізаваных апеляцыйных судоў, шляхам змены ролі і арганізацыі работы дзеючых абласных судоў без павелічэння колькасці суддзяў.

«Новая форма грамадзянскага судаводства запатрабуе змены псіхалогіі, менталітэту, павышэння асабістай арганізацыі работы і адказнасці суддзяў абласнога ўзроўню за прыняцце канчатковага судовага рашэння. Галоўная задача інстытута апеляцыі – павысіць эфектыўнасць і эканамічнасць грамадзянскага правасуддзя з мэтай далейшага ўмацавання даверу да яго грамадзян», – падкрэсліў Валянцін Алегавіч Сукала.

Намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Андрэй Аляксандравіч Забара ў працяг абмяркоўваемай тэмы адзначыў, што пашырэнне элементаў апеляцыі ў грамадзянскім працэсе з мэтай забеспячэння далейшага павышэння якасці, эфектыўнасці і даступнасці правасуддзя была сфармулявана ў Пасланні Главы дзяржавы аб перспектывах развіцця сістэмы судоў агульнай юрысдыкцыі Рэспублікі Беларусь. У 2016 годзе пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь зацверджаны Міжведамасны план па рэалізацыі рэкамендацый, прынятых Рэспублікай Беларусь па выніках праходжання другога цыкла ўніверсальнага перыядычнага агляду ў Савеце Арганізацыі Аб'яднаных Нацый па правах чалавека, і рэкамендацый, адрасаваных Рэспубліцы Беларусь дагаворнымі органамі па правах чалавека, на 2016–2019 гады.

Гэтым дакументам прапанавана разгледзець пытанне ўдасканалення працэдуры перагляду судовых рашэнняў, якія не ўступілі ў законную сілу, у апеляцыйным парадку.

На думку намесніка Старшыні Вярхоўнага Суда, судовае рашэнне не можа быць прызнаным справядлівым і правасудным, калі дапушчана судовая памылка. Пры гэтым адным з элементаў судовай абароны з'яўляецца наяўнасць гарантый ухілення магчымых памылак, дапушчаных судамі першай інстанцыі пры вырашэнні спрэчкі. Значэнне апеляцыі як віду судовага кантролю як раз і складаецца ў стварэнні такіх гарантый.

Андрэй Аляксандравіч Забара звярнуў увагу на той факт, што, нягледзячы на багаты вопыт прымянення элементаў апеляцыі ў касацыйным вядзенні, вопыт апеляцыйнага вядзення ў грамадзянскім працэсе Германіі для Беларусі асабліва каштоўны.

Суддзя Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Ганна Міхайлаўна Сакалоўская выступіла з дакладам на тэму «Апеляцыйны парадак праверкі судовых пастаноў па грамадзянскіх справах у Рэспубліцы Беларусь. Асноўныя навелы заканадаўства».

Ганна Міхайлаўна Сакалоўская адзначыла, што вынікі шматгадовай практыкі прымянення элементаў апеляцыі ў касацыйным вядзенні, якое існавала, упэўнілі ў правільнасці выбранага напрамку, дазволілі напрацаваць пэўныя алгарытмы і падыходы ў прыняцці самастойных рашэнняў судом другой інстанцыі. Акрамя эфектыўнай працэдуры разгляду грамадзянскіх спраў у судзе другой інстанцыі і гарантыі ліквідацыі магчымых памылак, якія былі дапушчаны судом першай, палажэнні ГПК, якія ўступілі ў сілу, нацэлены на актывізацыю працэсуальных дзеянняў бакоў, адвакатаў, пракурора.

Суддзя Вярхоўнага Суда падкрэсліла, што новы працэсуальны закон абавязвае названых асоб больш выразна вызначаць свае прававыя пазіцыі, пачынаючы ад стадыі падрыхтоўкі заяў і скарг у суд, затым непасрэдна пры разглядзе справы ў судзе першай інстанцыі, а ў выпадку нязгоды з прынятым рашэннем – пры падрыхтоўцы апеляцыйных і прыватных скарг (пратэстаў).

Таксама Ганна Міхайлаўна Сакалоўская расказала, што ў параўнанні з нормамі працэсуальнага права, якія дзейнічалі раней, новы працэсуальны закон даў права суду апеляцыйнай інстанцыі па хадайніцтве бакоў ці па ўласнай ініцыятыве вырашаць пытанні выкліку ўжо дапрошаных судом першай інстанцыі асоб для дачы тлумачэнняў па сутнасці дадзеных імі паказанняў, дазваляць хадайніцтвы бакоў аб даследаванні новых доказаў.

У завяршэнне выступлення суддзя Вярхоўнага Суда падкрэсліла, што інстытут апеляцыі і абноўлены судовы нагляд дазволяць своечасова выправіць магчымыя памылкі, дапушчаныя ніжэйстаячымі судамі, будуць садзейнічаць павышэнню эфектыўнасці правасуддзя, фарміраванню і накіраванню аднастайнай судовай практыкі, забяспечаць належную абарону правоў, свабод і інтарэсаў усіх удзельнікаў грамадзянскага працэсу.

З дакладам аб арганізацыі работы раённых і Мінскага гарадскога судоў па падрыхтоўцы і разглядзе грамадзянскіх спраў у апеляцыйным парадку выступіў намеснік старшыні Мінскага гарадскога суда Сяргей Вячаслававіч Нікалаеў. У прыватнасці, ён падкрэсліў, што асноўнай задачай раённых судоў г. Мінска ў сувязі з увядзеннем апеляцыйнага парадку перагляду судовых рашэнняў, якія не ўступілі ў законную сілу, з'яўляецца забеспячэнне максімальнай паўнаты судовага разбіральніцтва і раскрыцця доказаў пры разглядзе кожнай канкрэтнай справы непасрэдна судом першай інстанцыі. У той жа час задачай Мінскага гарадскога суда з'яўляецца своечасовае і правільнае вырашэнне кожнай грамадзянскай справы непасрэдна судом апеляцыйнай інстанцыі без накіравання справы ў суд першай інстанцыі, аператыўнае выпраўленне памылак.

Сяргей Вячаслававіч Нікалаеў таксама адзначыў, што змены ў працэсуальным законе ў цэлым станоўча адбіваюцца на якасці падрыхтоўкі спраў да судовага разбіральніцтва і аператыўнасці правасуддзя ў судзе апеляцыйнай інстанцыі.

Намеснік старшыні Магілёўскага абласнога суда Аляксандр Пятровіч Раманаў у сваім выступленні акцэнтаваў увагу на тым, што грамадзянскае працэсуальнае заканадаўства зрабіла больш жорсткім патрабаванні да зместу апеляцыйных скарг і пратэстаў, якія ў цяперашні час у абавязковым парадку павінны ўтрымліваць абгрунтаванне таго, у чым заключаюцца няправільнасць разгляду справы, незаконнасць і неабгрунтаванасць рашэння са спасылкай на нарматыўныя прававыя акты, абставіны справы і доказы, а таксама просьбу асобы, якая падае апеляцыйную скаргу, ці пракурора, які прыносіць апеляцыйны пратэст, у частцы таго, абскарджваецца ці апратэстоўваецца рашэнне поўнасцю ці ў частцы, якія змены патрабуецца ў яго ўнесці.

Дакладчык таксама падкрэсліў, што паўнамоцтвы, якімі ў цяперашні час надзелены Магілёўскі абласны суд, у большасці выпадкаў дазваляюць канчаткова вырашаць спрэчкі па сутнасці і накіроўваць справу на новы разгляд у раённыя суды Магілёўскай вобласці толькі ў выключных выпадках, што значна скарачае агульны тэрмін разгляду спраў.

У ходзе сустрэчы прысутныя на семінары суддзі судовай калегіі па грамадзянскіх справах Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, намеснікі старшынь абласных судоў, суддзі Мінскага гарадскога суда, раённых судоў г. Мінска актыўна ўдзельнічалі ў дыскусіі з прадстаўнікамі Германскага фонду, а таксама абмяняліся станоўчым вопытам па пытаннях апеляцыі ў грамадзянскім працэсе.

На заканчэнні сустрэчы эксперты выказалі надзею на плённае супрацоўніцтва ў рамках рэалізацыі праекта «Падтрымка ажыццяўлення судовай рэформы ў Рэспубліцы Беларусь», адмяніўшы станоўчую ролю Вярхоўнага Суда ў развіцці інстытута апеляцыі ў грамадзянскім працэсе.

Прадстаўнікі Германскага фонду выказалі гатоўнасць аказаць практычную дапамогу па ўкараненні перадавога вопыту Германіі ў галіне ажыццяўлення правасуддзя па грамадзянскіх справах для далейшага развіцця інстытута апеляцыйнага вядзення ў Беларусі.

У чарговым выпуску

Маніторынг СМІ

Google перакладчык