Вярхоўны Суд
Рэспублікі Беларусь

Iнтэрнэт-партал судоў агульнай юрысдыкцыі Рэспублікі Беларусь

+375 (17) 308-25-01

+375 (17) 215-06-00

220020, г. Мiнск, вул. Арлоўская, 76

Расклад пасяджэнняў

Пленум Вярхоўнага Суда разгледзіць пытанні прымянення Агульнай часткі новага КаАП: інтэрв’ю намесніка Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь Сяргея Вадзімавіча Кандрацьева выданню «СБ Беларусь сёння»

29 чэрвеня 2022  1721

Папярэдзіць нельга аштрафаваць

З 1 сакавіка 2021 года ў краіне дзейнічае новы Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях. Прайшло ўжо больш за год, час падвесці некаторыя вынікі. 30 чэрвеня ў Вярхоўным Судзе адбудзецца пасяджэнне пленума, прысвечанае пытанням прымянення Агульнай часткі новага КаАП. Аб тым, што змянілася ў беларускім правасуддзі пасля ўступлення ў сілу новага заканадаўчага акта, ці атрымалася дасягнуць мэт, пастаўленых пры яго распрацоўцы, мы пагаварылі з Сяргеем Кандрацьевым, намеснікам Старшыні Вярхоўнага Суда.

Фота СБ Беларусь сёння

 

— Сяргей Вадзімавіч, як спрацавалі суды з новымі кодэксамі?

— Суды спрацавалі нядрэнна, паспяхова адаптаваліся да заканадаўчых актаў. Гэтаму садзейнічала найперш тое, што яшчэ да моманту іх прыняцця мы ўжо пачалі вывучаць і прапрацоўваць пытанні, якія будуць, магчыма, прымяняцца на практыцы. Трэба сказаць аб тым, што перад распрацоўшчыкамі ставіліся задачы па лібералізацыі адміністрацыйнага заканадаўства і змяненні падыходаў па яго прымяненні з карных на прафілактычныя. Асноўная мэта — знізіць колькасць асоб, якія прыцягваюцца да адміністрацыйнай адказнасці. 

Аб тым, што прававыя нормы павінны дапамагаць, а не перашкаджаць людзям жыць, неаднаразова гаварыў Кіраўнік дзяржавы на нарадах па пытаннях распрацоўкі гэтых кодэксаў, а таксама і ў далейшым, падчас рабочых сустрэч з праваахоўным блокам краіны.

Даныя судовай статыстыкі гавораць аб тым, што (у параўнанні з 2020 годам) пасля ўвядзення ў дзеянне новага Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях колькасць спраў па такіх правапарушэннях, якія паступаюць у суды, скарацілася на 21 працэнт. Гэтаму садзейнічала як скарачэнне колькасці органаў, якія вядуць адміністрацыйны працэс, так і змяненне агульнага падыходу, закладзенага пры фарміраванні гэтых кодэксаў, — перамяшчэнне з карнай функцыі на прафілактычную. Трэба сказаць, што і самі суды сталі менш (на 3 працэнты) прымяняць такія сур’ёзныя адміністрацыйныя спагнанні, як арышт і штрафы ў буйных памерах. На наш погляд, гэта станоўчы вынік. Пачалі накладваць адміністрацыйнае спагнанне — штраф ніжэйшы за найніжэйшую мяжу. Таксама ўзраслі паказчыкі, па якіх асобы вызваляліся ад адміністрацыйнай адказнасці за розныя правапарушэнні (у мінулым годзе гэта закранула пяць тысяч асоб).

Суды вызвалілі іх або па малазначнасці дзеяння, або з прымяненнем прафілактычных мер уздзеяння, або шляхам вынясення папярэджанняў. Пры гэтым важна, каб грамадзянін прызнаў факт адміністрацыйнага правапарушэння, а таксама не меў адміністрацыйнага спагнання на працягу года пасля здзяйснення правапарушэння. Як правіла, гэта правапарушэнні, здзейсненыя добрапрыстойнымі грамадзянамі. Калі іх вызваляюць ад адказнасці па малазначнасці, людзі разумеюць, што ім далі шанс і яны не маюць права памыліцца.

 

— Дамоклаў меч у якасці нябачнага віду пакарання?

 

— У гэтым і закладзена сутнасць. Кодэкс павінен выконваць не толькі карную функцыю, але і папераджальную. Да таго ж гэта прымусіць задумацца іншых грамадзян. Бо ўсім вядома, што закон парушаць нельга. Тым не менш такое адбываецца. І людзі потым толкам не могуць растлумачыць, чаму яны гэта зрабілі. Таму папераджальная функцыя кодэкса вельмі важная. Упэўнены, прававы мінімум пажадана закладаць яшчэ падчас навучання ў школе. Гэта тое, што мы павінны нарошчваць у нашай працы. Калі чалавек ведае аб адказнасці за ўчыненае, ён будзе задумвацца аб сваіх далейшых учынках.

 

— Сярод навацый, якія змяшчаюцца ў нашым адміністрацыйным кодэксе, самая асноватворная — гэта катэгарызацыя правапарушэнняў. Іх раздзялілі на правіннасць, значнае і грубае правапарушэнні. На ваш погляд, ці дапамагае новая сістэма суддзям пры вынясенні рашэнняў?

 

— Любое структураванне садзейнічае больш дэтальнаму разбору самой сутнасці правапарушэння. Катэгарызацыя правапарушэнняў дазволіла градзіраваць іх у залежнасці ад таго віду спагнанняў, якія знаходзяцца ў санкцыях адпаведных артыкулаў. Іншымі словамі, па ступені іх грамадскай шкоднасці. Гэта дазваляе дапускаць менш памылак усім органам, надзеленым правам весці адміністрацыйны працэс.

 

— Адна з цікавых навацый — магчымасць прызначэння такога віду пакарання, як грамадскія работы. Наколькі актыўна ўключыліся мясцовыя органы ўлады ў прадастаўленне для правапарушальнікаў такой карыснай магчымасці?

 

— Сапраўды, як від спагнання папраўчыя работы ліквідаваны. Замест іх прымяняецца інстытут грамадскіх работ. Саветам Міністраў быў вызначаны рэгламент іх выканання. Мы маем дастаткова высокі працэнт прымянення гэтага віду пакарання. Добраахвотная праца на карысць грамадства і дзяржавы. Яна таксама вельмі дысцыплінуе людзей. Як правіла, гэта альтэрнатыва арышту, не звязаная з ізаляцыяй ад грамадства.

 

— У сувязі з прыняццем новых кодэксаў ці не ўзнікла ў грамадзян прэтэнзій да работы суддзяў?

 

— Прайшло дастаткова мала часу з дня прыняцця новага КаАП, і сёння ў нас ёсць прамежкавыя вынікі. Яны даюць нам падставу для асцярожнага аптымізму. Безумоўна, у шэрагу выпадкаў нашы грамадзяне недзе станоўча, недзе адмоўна ацэньваюць работу судоў і органаў, якія вядуць адміністрацыйны працэс. Некаторыя лічаць асобныя рашэнні неапраўдана жорсткімі, іншыя — наадварот. Час расставіць усё па сваіх месцах. Грамадзянін аб’ектыўна мае права не згаджацца з рашэннем суда, і на гэта нацэлены інстытут абскарджання.

 

— На што пленум мае намер арыентаваць суды?

 

— Суды будуць арыентаваны на шырокае прымяненне новых магчымасцей, прадастаўленых КаАП. Палажэнні новага КаАП дазваляюць больш гібка прымяняць меры адміністрацыйна-прававога ўздзеяння (у залежнасці ад характару проціпраўнага дзеяння і абставін яго здзяйснення) у мэтах прафілактыкі правапарушэнняў і аднаўлення сацыяльнай справядлівасці.

 

Гутарыла Святлана Ісаёнак

"СБ Беларусь сёння"

У чарговым выпуску

Маніторынг масавай інфармацыі